 |
...müzik |
|
...müzik |
 Charles Mingus
|
Charles Mingus bir bass virtüözü olmasınin yanında, pianistliği, sefliği ve besteciliğiyle jazz tarihinde başlıbaşına bir yapıtaşıdır. 1922 yılında Arizona’da doğmuş, California’da yetişmiş ve coğu jazz ve blues sanatçısı gibi kilise korosunda, gospel ve ilahilerle haşirneşir olmuş. Tabii ki ilerdeki müzik yaşantısında bunun kadar radyo başında dinlediği usta Ellington’un da etkisi olmuştur. Bass çalışmalarını
New York filarmoni basçısı Rheinshagen’le: kompozisyon çalışmalarını ise
efsanevi isim Reese ile sürdürmüş, 1940 yıllarda çok şeyler kazandığı ustalar
Armstrong, Ory ve Hampton’la çalışma şansı bulmuş. New York’a yerleşmesinin
verdiği imkanlar sayesine 1950’lerde Parker (tabii ki ‘Bird’) ve Ellington’la
çalmış ve kayıtlar yapmış. Çok az basçının yapabileceği bir şeyi yaparak kısa
sürede orkestralarda şeflik yapma ve ayrıca piano çalarak da apayrı bir dalda kariyer
yapma şansı bulmuştur. Ama ilginçtir ki
ilk kompozisyonu ‘’Half-Mast Inhibition’’ ancak 20 yıl sonra çalınmış ve
kaydedilmiştir. Bunun sonucu olarak, bunca çalışma ve birikimi korumak ve
dağılmasını önlenek amacıyla 1950 ortalarında kendi plak firmasını kurmuştur.
Bir çok müzisyenin yapması gerektiğinine inandığım bir şeyi yapmış ve bir ‘Jazz
Atelyesi’’ kurarak zamanın genç müzisyenlerine çalma ve kendini ifade etme şansı
vermiştir. 1970li yıllarda
bir çok ödül almış, üniversitelerden derceler almış ve dersler vermiş, hakkında
iki biyografi yazılmıştır. Ayrıca bir çok kompozisyonu da bale toplulukları
tarafından kullanılmıştırç Robert Joffrey Bale grubu ‘’The Mingus Dancas’’
adında bir saatlik bir şovu da programlarına dahil etmişti. Avrupa, Güney Amerika,
Japonya gibi yerlerde konserlerini sürdürürken 1977 yılında nadir görülen bir sinir
hastalığı yüzünden tekerli sandelyeye bağlandı, bu hastalık piano çalmasını da
engellediği için kompozisyon da yazamadı ve 1979 yılında öldü. Öldüğü gün olan
Haziran, büyük üstada bir saygı göstergesi olarak New York ve Washington’da ‘’Charles
Mingus’’ günü olarak isimlerdirildi. Bir çok üniversite ve vakıf Mingus anısına
faliyetlere başladı. Grubu Mingus Big Band hala çalmaya ve konserler vermeye devam
etmektedir. Jazzset ve Downbeat dergilerince 3 defa en iyi big band seçildıler. Mingus’un
tüm çalışmaları ‘’Let My Children Hear Music" adlı vakıf tarafından New
York kütüphanesinde, Jazzda ilk defa, çalışmalar için herkese açık olarak
durmaktadır. Ayrıca Mingus Dynasty ve daha önce de hakkında yazdığım Mingus’un
ustalarda dahil olmak üzere basçı, kompozitor veya şef olarak imza attığı yüzden
fazla kaydı olduğu için bunlardan bahsetmek biraz zor olur fakat ‘Three or four
shades of blues’, ’Mingus Ah Um’ ve ‘Pre-Bird’
benim en severek dinlediğim kayıtları. Ama onun şaheseri olan ‘Epitaph’ da
atlanamazç 4000 mezurdan daha uzundur ve çalması yaklaşık 2 saati aşar. 1989 da onu
yaşatmak için çok çalışan ve big band’e desteğini sürdüren karısının da
katkılarıyla 30 enstrumanlık bir orkestra tarafından icra edilmiştir. 20. asırın en büyük müzik adamlarından olan Mingus adına posta pulu
bile basılmıştır ve bence gün geçtikçe değeri daha çok ortaya çıkmaktadır…
|